← Tüm Notlar
📋 Klinik NotÇocuk Nöroloji

Nöromusküler İletim ve Motor Nöron Bozuklukları

🗓 Sat Oct 31

Miyastenia Gravis (MG)


1.Juvenil MG

Tanım ve patofizyoloji

  • Postsinaptik membrana karşı antikor aracılı otoimmün bir hastalıktır.
  • Anti-AChR antikorları üç yolla hasar verir: Kompleman aracılı postsinaptik katlantı yıkımı, Reseptör internalizasyonu, ACh bağlanma bölgesinin blokajı
  • Anti-MuSK (IgG4) kompleman aktive etmez, AChR kümelenmesini bozar. Anti-LRP4 daha nadirdir.
  • Timik hiperplazi sıktır, timoma çocukta nadirdir.

Klinik

  • Yorulabilir, gün içinde artan güçsüzlük vardır. Refleksler, duyu ve pupiller korunur.
  • Prepubertal çocukta oküler form ve seronegatiflik daha sıktır, spontan remisyon daha olasıdır.
  • Küçük çocukta pitoz veya şaşılık ambliyopi riski taşır.
  • MuSK(+) form:
    • Kızlarda daha sık görülür.
    • Bulber, yüz ve boyun tutulumu baskındır, solunum krizi riski yüksektir.
    • Piridostigmine yanıt zayıftır, timektomi endike değildir.
  • Otoimmün tiroidit sık eşlik eder.

Tanı

  • Buz testi: Pitozda ≥2 mm düzelme anlamlıdır.
  • Neostigmin testi: Özellikle süt çocuğunda kullanılır, atropin hazır bulundurulur. Edrofonyum testi pratikte terk edilmiştir.
  • Antikorlar: Önce AChR, negatifse MuSK, ardından LRP4.
  • Tekrarlayan sinir uyarımı (2–3 Hz): >%10 dekreman. Tek lif EMG'de artmış jitter en duyarlı bulgudur.
  • Toraks BT veya MR: Timus değerlendirmesi için.

Tedavi

  • Piridostigmin: Semptomatik tedavidir. Muskarinik yan etkiler (ishal, salya, bradikardi) görülebilir.
  • İmmünoterapi:
    • Steroid, düşük dozla başlanır (başlangıçta geçici kötüleşme olabilir).
    • Steroid koruyucu olarak azatioprin.
    • Dirençli olguda, özellikle MuSK(+) hastada rituksimab.
  • IVIG veya plazmaferez: Kriz, ağır bulber tutulum ve ameliyat öncesi hazırlıkta kullanılır.
  • Timektomi: Jeneralize, AChR(+) hastada düşünülür, özellikle peripubertal ve adölesan dönemde. Erken yapılırsa remisyon şansı artar.
  • Kriz yönetimi:
    • Miyastenik kriz ile kolinerjik kriz ayırt edilir (kolinerjikte miyozis ve sekresyon artışı olur).
    • FVC <20 mL/kg entübasyon açısından uyarıcıdır.
  • Kaçınılacak ilaçlar:
    • Aminoglikozid, florokinolon, makrolid
    • Magnezyum
    • Beta bloker
    • Nöromusküler bloker

Geçici neonatal MG

  • Mekanizma: Anne IgG antikorlarının transplasental geçişiyle oluşur. MG'li annelerin bebeklerinin yaklaşık %10–20'sinde görülür.
  • Klinik:
    • İlk 3 gün içinde başlar.
    • Hipotoni, zayıf emme ve ağlama, solunum güçlüğü görülür.
  • Seyir ve tedavi: 3–6 haftada tamamen düzelir. Gerekirse beslenme öncesi neostigmin verilir.
  • Artrogripozis ilişkisi: Fetal AChR γ-alt birimine karşı antikor varsa artrogripozis gelişebilir.

Konjenital miyastenik sendromlar (KMS)

  • Genel özellikler:
    • Genetik, otoimmün olmayan bozukluklardır.
    • Antikor negatiftir.
    • İmmünoterapi ve timektomi işe yaramaz.
  • Alt tipler:
    • CHAT (presinaptik): Ateş veya enfeksiyonla tetiklenen epizodik apne görülür.
    • COLQ (asetilkolinesteraz eksikliği): Piridostigmin kötüleştirir.
    • CHRNE (AChR eksikliği): En sık alt tiptir, piridostigmine yanıt verir.
    • Yavaş kanal sendromu: Piridostigmin kötüleştirir.
    • DOK7: Kuşak tipi güçsüzlük görülür, piridostigmin kötüleştirebilir.
  • Kritik nokta: Tedavi alt tipe göre değişir. Genetik tanı olmadan piridostigmin her hastaya güvenle verilemez.


2. Diğer Nöromusküler Blokaj Nedenleri


Süt çocuğu botulizmi

  • Mekanizma:
    • Barsakta sporlardan toksin üretilir.
    • Toksin presinaptik sinir ucunda ACh salınımını bloke eder.
  • Klinik:
    • Tipik yaş 2–6 aydır.
    • Kabızlık ilk bulgudur.
    • Ardından inen paralizi, pitoz ve beslenme güçlüğü gelişir.
    • Pupiller dilate ve tembeldir (MG'den ayırıcı bulgu).
    • Refleksler azalır.
  • Tanı: EMG'de yüksek frekansta inkreman görülür. Gaitada toksin aranır.
  • Tedavi:
    • BabyBIG erken verilir.
    • Aminoglikozid verilmez.
    • Bir yaşından küçük bebeğe bal verilmez.

Lambert-Eaton sendromu

  • Mekanizma: Presinaptik voltaj kapılı kalsiyum kanalı antikorları vardır. Çocukta çok nadirdir.
  • Klinik: Refleksler eforla artar.
  • Tanı: Yüksek frekanslı uyarıda >%100 inkreman görülür.

Kene paralizisi

  • Yükselen flask paralizi gelişir, GBS'yi taklit eder ancak BOS normaldir.
  • Kene çıkarılınca hızla düzelir.

Organofosfat zehirlenmesi

  • Asetilkolinesteraz inhibisyonuna bağlıdır.
  • Klinik: Muskarinik bulgular (miyozis, sekresyon artışı), fasikülasyon ve güçsüzlük.
  • Tedavi: Atropin ve pralidoksim.

Neonatal hipermagnezemi

  • Annede magnezyum sülfat kullanımına bağlıdır.
  • Hipotoni ve solunum depresyonu yapar.


3. Spinal Müsküler Atrofi (SMA)


Tanım ve genetik

  • Ön boynuz hücrelerinin ve bulber motor çekirdeklerin dejenerasyonudur. Otozomal resesif kalıtılır.
  • SMN1 (5q13) mutasyonu:
    • Olguların yaklaşık %95'inde ekzon 7 homozigot delesyonu vardır.
    • Kalan olgularda bir allelde delesyon, diğerinde nokta mutasyonu bulunur.
  • SMN2 geni:
    • Ekzon 7'deki C→T değişimi nedeniyle splicing'de bu ekzon çoğunlukla atlanır.
    • Bu yüzden yalnızca yaklaşık %10 işlevsel protein üretir.
    • SMN2 kopya sayısı arttıkça hastalık hafifler.

Tipler

  • Tip 0: Prenatal başlar, artrogripozis görülür, yaşam süresi haftalardır.
  • Tip 1 (Werdnig-Hoffmann): Başlangıç <6 aydır, hiç oturamaz.
  • Tip 2: Başlangıç 6–18 aydır, oturur ama yürüyemez.
  • Tip 3 (Kugelberg-Welander): Başlangıç >18 aydır, yürür. Gowers bulgusu görülür, kas distrofisini taklit eder.

Gowers bulgusu: Yerden kalkarken çocuğun ellerini önce yere, sonra dizlerine ve uyluklarına dayayarak kendini adım adım "tırmanır gibi" dikleştirmesidir. Proksimal alt ekstremite ve kalça ekstansör güçsüzlüğünü gösterir.


Klinik

  • Güçsüzlük proksimal, simetrik ve bacaklarda daha belirgindir. Arefleksi vardır.
  • Dilde fasikülasyon görülür.
  • Paradoks solunum ve çan göğüs: İnterkostal kaslar güçsüz, diyafram korunmuştur.
  • Yüz, göz kasları ve bilişsel işlev korunur.
  • Büyük çocukta ellerde ince tremor (polyminimyoklonus) görülür.

Tanı

  • İlk test genetik analizdir: SMN1 delesyonu ve SMN2 kopya sayısı.
  • CK: Normal veya hafif yüksektir.
  • EMG: Denervasyon bulguları görülür.
  • Biyopsi (artık nadir): Grup atrofisi görülür.

Tedavi

  • Nusinersen:
    • İntratekal antisens oligonükleotiddir.
    • SMN2'de ekzon 7'nin dahil edilmesini sağlar.
  • Onasemnogen abeparvovek:
    • AAV9 aracılı tek doz gen tedavisidir.
    • Uygulamadan önce anti-AAV9 antikorlarına bakılır.
    • Hepatotoksisite riski nedeniyle steroid profilaksisi verilir.
  • Risdiplam:
    • Oral SMN2 splicing düzenleyicisidir.
  • Erken tedavi ilkesi: Presemptomatik dönemde başlanan tedavi en iyi sonucu verir. Yenidoğan taramasının değeri buradan gelir.
  • Destek tedavisi:
    • Solunum desteği (öksürük desteği, NIV)
    • Beslenme desteği, gerekirse gastrostomi
    • Skolyoz takibi
    • Uzun açlıktan kaçınma (hipoglisemi riski)


4. Diğer Motor Nöron Hastalıkları


  • SMARD1 (IGHMBP2 geni)
    • 1–6 ayda diyafram paralizisi ile ani solunum yetmezliği gelişir.
    • Güçsüzlük distal ağırlıklıdır.
  • Riboflavin transporter eksikliği (Brown-Vialetto-Van Laere ve Fazio-Londe sendromları)
    • Bulber paralizi görülür; Brown-Vialetto-Van Laere'de sensörinöral işitme kaybı eşlik eder.
    • Riboflavin ile tedavi edilebilir.
  • Pompe hastalığı
    • Glikojen hem kasta hem ön boynuz hücrelerinde birikir.
    • SMA'dan ayıran bulgular: kardiyomiyopati, kısa PR aralığı ve yüksek CK.
    • Enzim replasman tedavisi vardır.
  • Juvenil ALS
    • Üst ve alt motor nöron bulguları birlikte bulunur.
  • Poliomiyelit ve akut flask miyelit
    • Ateşli hastalık sonrası asimetrik flask paralizi gelişir.
    • MR'da ön boynuz lezyonu görülür.
  • Geç başlangıçlı GM2 gangliozidozu
    • SMA veya ALS'yi taklit edebilir.

⚡ İpuçları
  • Pupil kuralı:
  • MG'de pupil normaldir.
  • Botulizmde pupil dilatedir.
  • Organofosfat zehirlenmesinde pupil miyotiktir.
  • MuSK-MG: Bulber tutulum ve kız cinsiyet baskındır. Piridostigmin ve timektomi zayıf kalır, rituksimab işe yarar.
  • KMS'de piridostigmin herkese iyi gelmez: COLQ, DOK7 ve yavaş kanal sendromunda kötüleştirir.
  • Neonatal MG: İlk 3 günde başlar, 3–6 haftada geçer.
  • Botulizm sırası: Kabızlık → dilate pupil → inen paralizi.
  • SMA tipleri: Tip 1 oturamaz, tip 2 oturur, tip 3 yürür. SMN2 kopya sayısı arttıkça tablo hafifler.
  • SMA bebeği: Parlak gözlü, dili titreyen, karnıyla nefes alan, refleksi olmayan kurbağa postürlü bebek.
  • Kaçırılmaması gereken tedavi edilebilir taklitçiler:
  • Riboflavin transporter eksikliği → riboflavin
  • Pompe hastalığı → enzim replasmanı
  • Botulizm → BabyBIG
  • Kene paralizisi → keneyi çıkar
📚 Kaynakça
1.Sarnat HB. Myasthenia gravis. In: Kliegman RM, St Geme JW, Blum NJ, Shah SS, Tasker RC, Wilson KM, editors. Nelson Textbook of Pediatrics. 21st ed. Philadelphia: Elsevier; 2020. Chapter 630.1.
2.Sarnat HB. Spinal muscular atrophies. In: Kliegman RM, St Geme JW, Blum NJ, Shah SS, Tasker RC, Wilson KM, editors. Nelson Textbook of Pediatrics. 21st ed. Philadelphia: Elsevier; 2020. Chapter 630.2.
3.Sarnat HB. Other motor neuron diseases. In: Kliegman RM, St Geme JW, Blum NJ, Shah SS, Tasker RC, Wilson KM, editors. Nelson Textbook of Pediatrics. 21st ed. Philadelphia: Elsevier; 2020. Chapter 630.3.
🎲 Rastgele Notlar