Yenidoğanda Sepsis Değerlendirmesinde Lomber Ponksiyon

Neden LP yapılmalı?

• Yenidoğanda menenjit → ciddi morbidite + mortalite

• Ancak:

  • Klinik bulgular nonspesifik

  • Klasik bulgular (fontanel bombeliği, nöbet) geç ortaya çıkar

• Üstelik önemli bir nokta:

  • Menenjit vakalarının ~1/3’ünde kan kültürü negatif olabilir

 Yani sadece kan kültürüne güvenirsen menenjiti kaçırabilirsin.

Bu yüzden: Kesin tanı = BOS analizi (LP)

Yenidoğan neden riskli?

Bu kısmı anlamadan LP kararını kavrayamazsın:

• İmmün sistem immatür

• Prematürelerde:

  • Maternal IgG geçişi yok (32 hf öncesi)

• Kan-beyin bariyeri:

  • Bakteri girdikten sonra:

    • inflamasyon ↑

    • bakteriyel çoğalma kontrolsüz

 Sonuç: Hızlı progresyon ve Nörolojik sekeller 

Asıl klinik soru: Her sepsis şüphesinde LP yapmalı mı?

Cevap: Hayır — seçici yaklaşım

Erken Başlangıçlı Sepsis (EOS, ilk 3–7 gün)

EOS’ta menenjit riski düşük, özellikle asemptomatikte

 LP yapılmalı:

• Kan kültürü pozitifse

• Klinik olarak:

  • sepsis düşündüren tablo varsa

• Antibiyotiğe rağmen:

  • düzelmeyen / kötüleşen bebek

 Çünkü: Bakteremide menenjit oranı %25’e kadar

LP yapılmayabilir:

• Sadece maternal risk faktörü varsa:

  • GBS taşıyıcılığı

  • uzun membran rüptürü

  • maternal ateş

• Bebek:

  • asemptomatikse

Çalışmalarda: Asemptomatik bebeklerde menenjit ≈ %0

Geç Başlangıçlı Sepsis (LOS, >72 saat)

• Menenjit daha sık

• Klinik daha belirgin

• Kan kültürü negatif olsa bile olabilir

• Menenjit vakalarının ~%30’unda kan kültürü negatif

LOS değerlendirmesinde LP rutin düşünülmeli

Özellikle:

• prematüre

• VLBW

• kateter, ventilatör

• kötüleşen klinik

<28 gün:

• Her zaman tam sepsis work-up

• kan + idrar + BOS
   LP şart

29–90 gün:

• Risk skorları (Rochester vb.)

• düşük risk → LP yapılmayabilir

• yüksek risk → LP + yatış

 Ama: <28 gün → asla risk alma

LP kontraendikasyonları

En sık neden: Klinik instabilite

• kardiyorespiratuvar instabilite

• koagülopati

• ponksiyon yerinde enfeksiyon

LP’nin riskleri 

• Ciddi komplikasyonlar nadir

• kanama (trombositopenide)

• spinal hematom

• herniasyon

LP yorumlaması

• antibiyotik → BOS kültürü negatif olabilir

• Menenjit:  normal BOS değerleri ile bile olabilir

Kombinasyon önemli:

• WBC ↑

• protein ↑

• glukoz ↓

Ama: duyarlılık düşük

Travmatik LP sorunu:

• RBC → WBC’yi yanlış artırır

• düzeltme formülleri:  güvenilir değil

• PCR (real-time)

• daha duyarlı

• antibiyotik sonrası da pozitif olabilir