Yenidoğanda Sepsis Değerlendirmesinde Lomber Ponksiyon
Neden LP yapılmalı?
- Yenidoğanda menenjit → ciddi morbidite + mortalite
- Klinik bulgular nonspesifik
- Klasik bulgular (fontanel bombeliği, nöbet) geç ortaya çıkar
- Menenjit vakalarının ~1/3’ünde kan kültürü negatif olabilir
Yani sadece kan kültürüne güvenirsen menenjiti kaçırabilirsin.
Bu yüzden: Kesin tanı = BOS analizi (LP)
Yenidoğan neden riskli?
Bu kısmı anlamadan LP kararını kavrayamazsın:
- İmmün sistem immatür
- Prematürelerde, Maternal IgG geçişi yok (32 hf öncesi)
- Hızlı progresyon ve Nörolojik sekeller
Erken Başlangıçlı Sepsis (EOS, ilk 3–7 gün)
EOS’ta menenjit riski düşük, özellikle asemptomatikte
LP nezaman yapılmalı:
- Kan kültürü pozitifse
- Klinik olarak, sepsis düşündüren tablo varsa
- Antibiyotiğe rağmen, düzelmeyen / kötüleşen bebek
Çünkü: Bakteremide menenjit oranı %25’e kadar
LP yapılmayabilir:
- Sadece maternal risk faktörü varsa:
- GBS taşıyıcılığı
- uzun membran rüptürü
- maternal ateş
- Bebek asemptomatikse
Çalışmalarda asemptomatik bebeklerde menenjit ≈ %0
Geç Başlangıçlı Sepsis (LOS, >72 saat)
- Menenjit daha sık
- Klinik daha belirgin
- Kan kültürü negatif olsa bile olabilir
- Menenjit vakalarının ~%30’unda kan kültürü negatif
LOS değerlendirmesinde LP rutin düşünülmeli
- prematüre
- VLBW
- kateter, ventilatör
- kötüleşen klinik
Ateşli Bebek
<28 gün:
- Her zaman tam sepsis taraması :kan + idrar + BOS + LP şart
29–90 gün:
- Risk skorları (Rochester vb.)
- düşük risk → LP yapılmayabilir
- yüksek risk → LP + yatış
Ama: <28 gün → asla risk alma
LP kontraendikasyonları
En sık neden: Klinik instabilite
- kardiyorespiratuvar instabilite
- koagülopati
- ponksiyon yerinde enfeksiyon
Stabilize edince LP yapılmalı (tamamen vazgeçme)
LP’nin riskleri
- Ciddi komplikasyonlar nadir
- kanama (trombositopenide)
- spinal hematom
- herniasyon
LP yorumlaması
- Antibiyotik sonrası → BOS kültürü negatif olabilir
- Menenjit: normal BOS değerleri ile bile olabilir
- WBC ↑ - protein ↑ - glukoz ↓ (Ama duyarlılık düşük)
Travmatik LP sorunu:
- RBC → WBC’yi yanlış artırır
- düzeltme formülleri: güvenilir değil
PCR : daha duyarlı ve antibiyotik sonrası da pozitif olabilir
- 1. LP = menenjit tanısının tek yolu
- 2. Kan kültürü negatifliği menenjiti dışlamaz
- 3. EOS → seçici LP
- 4. LOS → LP çoğu zaman gerekli
- 5. <28 gün ateş → LP şart
- 6. Antibiyotik başlamadan önce LP ideal