Hemolitik Üremik Sendrom
Klasik Triadı
- Mikroanjiyopatik hemolitik anemi (MAHA)
- Trombositopeni
- Akut böbrek yetmezliği (AKI)
TİPİK HÜS (STEC-HÜS)
- En sık neden: STEC (Shiga toksin üreten E. coli)
- E. coli O157:H7 (en klasik)
- Bulaş yolları; Az pişmiş et (hamburger hastalığı), Pastörize edilmemiş süt, Kontamine su
- Shigella dysenteriae tip 1: Shiga toksin üretir
- Salmonella, Campylobacter
- Streptococcus pneumonia : Genelde Pnömoni, Menenjit, Sepsis sonrası gelişir
Coombs NEGATİF: Çünkü Mekanik hemoliz (mikroanjiyopatik), İmmün değil
Patogenez
Shiga toksin → endotel hasarı → trombosit aktivasyonu → mikrotrombüs → eritrosit parçalanması + böbrek hasarı
- Toksin glomerüler endotele özellikle affiniteli
- Sonuç: trombotik mikroanjiyopati (TMA)
Klinik
- Kanlı ishal (3–7 gün önce)
- Solukluk
- Peteşi / purpura
- Oligüri / anüri
- Hipertansiyon
- Bazen nörolojik bulgular
“D+ HÜS (diarrhea positive)” olarak da geçer
Laboratuvar
- Hb ↓
- Trombosit ↓
- Kreatinin ↑
- LDH ↑
- Coombs: negatif
- Periferik yayma: şistosit
Tedavi (destek tedavisi esas)
- Sıvı-elektrolit dengesi
- Gerekirse diyaliz
- Transfüzyon (eritrosit)
- Trombosit → sadece kanama varsa
- Antibiyotik verilmez : Shiga toksin salınımını artırır; HÜS riskini artırır.
- Antidiyareik verilmez
PNÖMOKOK HÜS:
Coombs POZİTİF: Çünkü; Anti-T antikorları → eritrositlere bağlanır, İmmün hemoliz komponenti var
Pnömokok ilişkili HÜS de; Eritrosit süspansiyonu verilecekse yıkanmış ES kullanılmalıdır (patagonezde rol oynayan anti-t antikorların uzaklaştırılması için), ve yine aynı nedenle TDP gibi plazma içeren ürünler kullanılmamalıdır.
ATİPİK HÜS (aHÜS)
- Komplement sistemi regülasyon bozukluğu
- En sık mutasyonlar: CFH (Factor H), CFI, MCP (CD46), C3, Factor B
“D– HÜS (diarrhea negative)”
Alternatif kompleman yolu aşırı aktivasyonu
- Kontrolsüz C3 aktivasyonu -> Endotel hasarı -> Yaygın TMA
Klinik
- İshal genelde yok
- Daha ağır seyir
- Rekürrens eğilimi yüksek
- MAHA + trombositopeni + AKI
- Ek olarak: Nörolojik bulgular daha sık, Kardiyak tutulum olabilir
Laboratuvar
- Tipik HÜS ile benzer
- C3 ↓ olabilir
- ADAMTS13: normal (TTP’den ayırıcı tanısında !!)
Tedavi
- Destek tedavisi
- Eculizumab (C5 inhibitörü): Kompleman aktivasyonunu durdurur
- Plazmaferez (özellikle başlangıçta)
Prognoz Tipik HÜS’e göre kötüdür
- HÜS Klasik triadı: Mikroanjiyopatik hemolitik anemi (MAHA) + Trombositopeni + Akut böbrek yetmezliği (AKI)
- Kanlı ishal + HÜS → STEC-HÜS
- Antibiyotik verilmez
- ADAMTS13 ↓ → TTP düşün
- Rekürren HÜS → aHÜS