Mikrosefali

PRİMER MİKROSEFALİ

Beyin gelişimi baştan bozuk — genetik veya erken intrauterin neden

Genetik / Kalıtsal

• Otozomal resesif primer mikrosefali (MCPH)

• ASPM, CDK5RAP2, CENPJ vb. mutasyonlar

• İzole mikrosefali, zeka geriliği var ama nörolojik defisit minimal

• Doğumda belirgin, ilerleyici değil

• Kromozom anomalileri

• Trizomi 21, 18, 13

• Deletions/duplikasyonlar (4p-, 5p- / Cri du chat)

• Sendromik

• Cornelia de Lange sendromu

• Rubinstein-Taybi sendromu

• Angelman sendromu

• Rett sendromu (kızlarda, başlangıçta normal baş çevresi sonra geriler)

Beyin malformasyonları

• Lizensefali → girifikasyon yok, düz beyin, şiddetli mikrosefali

• Pakigiri → az ve geniş giruslar

• Şizensefali

• Holoprozensefali → özellikle trizomi 13 ile birlikte

SEKONDER MİKROSEFALİ

Konjenital Enfeksiyonlar — TORCH + yeniler

• CMV 

• en sık konjenital enfeksiyon kaynaklı mikrosefali

• Periventriküler kalsifikasyon + mikrosefali + SNID

• Toksoplazmoz

• Diffüz kalsifikasyon + hidrosefali veya mikrosefali + korioretinit

• Rubella

• Katarakt + KKH + mikrosefali üçlüsü

• Herpes simpleks (HSV)

• Ensefalite sekonder mikrosefali

• Sifiliz

• Zika virüsü 

• Trimester enfeksiyonu → ağır mikrosefali

• Kalsifikasyon korteks-beyaz madde bileşkesinde (CMV'den farklı lokalizasyon)

Hipoksik-İskemik Ensefalopati (HIE)

• Perinatal asfiksi → beyin hasarı → sekonder mikrosefali

• Doğumda baş çevresi normal olabilir, mikrosefali sonradan gelişir

Metabolik Nedenler

• Fenilketonüri (PKU) 

• Anne tedavisiz PKU ise Bebekte PKU olmasa da annedeki yüksek fenilalanin  fetal beyin hasarına neden olur

• Nonketotik hiperglisinemi

• Piridoksin bağımlı epilepsi

• Mitokondriyal hastalıklar

Toksik / Teratojenik

• Alkol → fetal alkol sendromu → mikrosefali + dismorfik yüz + GG

• Antiepileptikler → valproat, fenitoin

• Radyasyon → özellikle 8–15. gestasyon haftası kritik

• Kokain, metamfetamin

Vasküler / Yapısal

• İntrauterin inme

• Bilateral porensefali

• Hidranensefali → serebral korteks neredeyse yok, BOS ile dolu

KRANIYOSINOSTOZ

Mikrosefali taklidi; gerçek mikrosensefali değil

• Kranyal sütürler erken kapanır → baş büyüyemez ve küçük görünür

• Beyin büyümesi baskılanırsa gerçek mikrosefali gelişebilir

• Radyoloji ve klinik ile ayrılır

• Apert, Crouzon, Pfeiffer sendromları

POSTNATAL MİKROSEFALİ

• Menenjit / ensefalit sekeli

• Ciddi malnütrisyon (marasmus)

• Rett sendromu → kız, 6–18 ayda gelişim durur + baş büyümesi yavaşlar

• Aicardi-Goutières sendromu → interferon yolak hastalığı, kalsifikasyon, psödoTORCH tablosu

YAKLAŞIM ALGORİTMASİ

• Aile hikayesi → ebeveyn baş çevresi ölç → familyal mikrosefali?

• Gebelik hikayesi → enfeksiyon, ilaç, alkol, radyasyon?

• Doğumda mı vardı, sonradan mı gelişti? → primer vs sekonder

• Dismorfik bulgular → kromozom/sendrom düşün

• Görüntüleme: MRI → malformasyon, kalsifikasyon, lizensefali?

• Metabolik tarama: tandem MS, idrar organik asit

• TORCH serolojisi + CMV idrar PCR

• Genetik panel (MCPH genleri, kromozom mikroarray)