YENİDOĞAN (0–1 ay)

1. Grup B Streptokok (GBS / S. agalactiae)

• Gram pozitif kok (zincir)

• Erken başlangıç (ilk 7 gün): anneden vertikal geçiş, amniyotik sıvı aspirasyonu

• Geç başlangıç (7–28 gün): toplumdan/hastaneden kazanılır

• RDS ile karışır; akciğer grafisinde buzlu cam görünümü

• Sepsis + menenjit birlikteliği sık

• Tedavi: Ampisilin + Gentamisin (ampirik); kesinleşince Penisilin G

2. E. coli (ve diğer enterik gram negatifler)

• Gram negatif basil

• Anneden vertikal geçiş

• Sepsis tablosunda pnömoni

• Tedavi: Ampisilin + Gentamisin veya 3. kuşak sefalosporin (Sefotaksim)

3. Listeria monocytogenes

• Gram pozitif basil (kısa, pleomorfik)

• Soğukta ürer (peynir, şarküteri eti)

• Granülomatozis infantiseptika yapabilir

• Ampisiline duyarlı; sefalosporinlere dirençli!

• Tedavi: Ampisilin + Gentamisin

 1–3 AY 

1. Chlamydia trachomatis

• Hücre içi zorunlu parazit (gram boyası boyanmaz)

• Anneden doğum kanalında geçiş → konjunktivit (ilk 2 haftada) sonra pnömoni (3–16. haftada)

• Ateşsiz pnömoni + "staccato" (kesik kesik) öksürük + eozinofili

• Akciğer grafisi: hiperinflasyon + bilateral interstisyel infiltrat

• Tedavi: Azitromisin 20 mg/kg/gün tek doz × 3 gün veya Eritromisin 14 gün

2. RSV (Respiratory Syncytial Virus)

• RNA virüsü, Paramyxovirus

• Bronşiyolit > pnömoni; 2 yaş altında en önemli viral ajan

• Ekspiratuar wheeze + hiperinflasyon

• Tedavi: Destekleyici (O₂, hidrasyon); ağır/riskli olguda ribavirin (nadir)

3. Bordetella pertussis 

• Gram negatif kokobasil

• İnspiratuvar "whoop" + öksürük paroksizmleri + apne (bebekte whoop olmayabilir!)

• Lenfositoz belirgin

• Tedavi: Azitromisin 

 3 AY – 5 YAŞ (Okul Öncesi)

1. Virüsler (toplamda en sık grup!)

RSV, Parainfluenza, İnfluenza, Adenovirüs, Rinovirüs

• Bu yaşta viral etkenler bakteriyel etkenleri geçer

• Düşük ateş, rinit, wheeze eşlik edebilir

• Tedavi: Destekleyici; influenza için oseltamivir (ağır/riskli olguda)

2. Streptococcus pneumoniae (Pnömokok)

• Gram pozitif kok (çift — diplokoklar, lanset şekilli)

• Bakteriyel TKP'nin 1. sık nedeni tüm çocukluk çağında

• Lober konsolidasyon klasik; yüksek ateş, toksik görünüm

• Komplikasyon: ampiyem, pnömotosel, bakteriyemi

• Tedavi:

• Ayaktan: Amoksisilin yüksek doz (80–90 mg/kg/gün)

• Yatarak: Ampisilin IV veya Penisilin G

• Dirençli/ağır: Seftriakson

3. Haemophilus influenzae tip b (Hib)

• Gram negatif kokobasil; kapsüllü

• Aşılama ile dramatik azaldı; aşısız çocuklarda hâlâ önemli

• Epiglottit + pnömoni birlikteliği

• Tedavi: Amoksisilin-klavulanat (ayaktan) veya Seftriakson (yatarak); beta-laktamaz üretiyorsa penisilin etkisiz

4. Staphylococcus aureus

• Gram pozitif kok (salkım)

• Ağır ve hızlı seyirli pnömoni

• Pnömotosel + ampiyem + pnömotoraks üçlüsü → S. aureus düşün!

• Tedavi:

• MSSA: Seftriakson veya Sefazolin veya SAM

• MRSA: Vankomisin veya Klindamisin veya TMP/SMX 

 5–15 YAŞ (Okul Çağı ve Adölesan)

1. Streptococcus pneumoniae

• Bu yaşta da bakteriyel etkenlerde ilk sıra

• Tedavi: Amoksisilin yüksek doz (ayaktan)

2. Mycoplasma pneumoniae 

• Hücre duvarı yok → Gram boyası boyanmaz, beta-laktamlar etkisiz!

• "Yürüyen pnömoni" (walking pneumonia): çocuk hasta gibi görünmez

• Kuru, inatçı öksürük + hafif ateş + halsizlik

• Radyoloji klinikten kötü görünür (bilateral interstisyel/retiküler)

• Soğuk aglutininler pozitif (anti-I IgM) — tanıyı destekler

• Komplikasyon: Stevens-Johnson, hemolitik anemi, miyokardit, ensefalit

• Tedavi: Azitromisin (ilk tercih çocukta) veya Klaritromisin; adölesanda Doksisiklin alternatif

3. Chlamydophila pneumoniae

• Hücre içi zorunlu parazit, gram boyanmaz

• Mycoplasma ile çok benzer klinik (atipik pnömoni)

• Farenjit + ses kısıklığı + pnömoni birlikteliği karakteristik

• Tedavi: Azitromisin veya Doksisiklin (>8 yaş)

4. Virüsler (İnfluenza öne çıkar)

• İnfluenza A&B, Adenovirüs

• Tedavi: Oseltamivir (influenza, ilk 48 saatte)